Διεύθυνση Λεωφόρος Στρατού 2
546 40, Θεσσαλονίκη
Τηλέφωνο (+30) 2310 889830 Φαξ (+30) 2310 853078 E-mail info@ekbmm.gr
projects@ekbmm.gr
© 2010 ΕΚΒΜΜ

Προγράμματα

Έργα αναστήλωσης, συντήρησης και ανάδειξης μνημείων / Οργάνωση εκθέσεων

Συντήρηση και έκθεση εικόνων από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας στη Βουλγαρία (2006-2012)

Το πρόγραμμα συνεργασίας που υπέγραψαν το 2006 το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού με την Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης της Σόφιας αφορούσε στη συντήρηση και έκθεση 52 βυζαντινών και μεταβυζαντινών εικόνων που προέρχονται από τις πόλεις Βάρνα, Μεσημβρία (Nesebăr), Σωζόπολη (Sozopol), Αγαθούπολη (Ahtopol) και Βασιλικό (Tsarevo) στη βουλγαρική ακτή της Μαύρης Θάλασσας, καθώς και από ορεινό χωριό Brashlyan στον Μικρό Αίμο (Στράντζα).

Το 2007, στην πρώτη φάση του προγράμματος, μεταφέρθηκαν από τη Βουλγαρία στα εργαστήρια του Μ.Β.Π. 12 βυζαντινές εικόνες, οι οποίες παρουσίαζαν σύνθετα προβλήματα συντήρησης. Οι εικόνες υποβλήθηκαν σε πλήρη διαγνωστική διερεύνηση και τεκμηρίωση της παθολογίας τους, με μη καταστρεπτικές μεθόδους που διήρκησαν 3 μήνες. Οι εργασίες αυτές ήταν προϋπόθεση για τον καθορισμό του ασφαλέστερου τρόπου επέμβασης στις εικόνες κατά τη συντήρησή τους στη συνέχεια στη Σόφια. Τις διερευνητικές εργασίες παρακολούθησαν και 2 συντηρητές από τη Βουλγαρία. Η συντήρηση των εικόνων στη συνέχεια έγινε στα εργαστήρια της Εθνικής Πινακοθήκης Τέχνης στη Σόφια με χορηγία του ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη.            


Οι 52 εικόνες που παρουσιάστηκαν στην έκθεση, η οποία διήρκησε από τις 26 Νοεμβρίου 2011 έως τις 4 Μαρτίου 2012,  προέρχονταν τη Βάρνα, τη Μεσημβρία (Nesebăr), τη Σωζόπολη (Sozopol), την Αγαθούπολη (Ahtopol) και το Βασιλικό (Tsarevo) στις βουλγαρικές ακτές της Μαύρης Θάλασσας, καθώς και από το ορεινό χωριό Brashlyan στον Μικρό Αίμο (Στράντζα).  Πρόκειται για πανάρχαιες πολιτείες που ιδρύθηκαν από τους Ίωνες τον 7ο π.Χ. αι., πλην της δωρικής Μεσημβρίας που ιδρύθηκε έναν περίπου αιώνα αργότερα.  Ο πολιτισμός των λαών γύρω από τον Εύξεινο Πόντο διαμορφώθηκε με καθοριστική την επίδραση του αρχαιοελληνικού και στη συνέχεια του βυζαντινού πολιτισμού, με τον εκχριστιανισμό των σλαβικών λαών και τη δημιουργία του κυριλλικού αλφαβήτου.

Οι πόλεις των δυτικών παραλίων του Εύξεινου Πόντου απέκτησαν εξαιρετική στρατηγική σημασία για τη Βυζαντινή αυτοκρατορία διότι εξασφάλιζαν την προστασία και άμυνα της Κωνσταντινούπολης από τις επιδρομές των λαών που κατέβαιναν από το βορρά.  Μετά την ίδρυση του Βουλγαρικού βασιλείου το 681 οι πόλεις των θρακικών παραλίων βρέθηκαν επανειλημμένα στα όρια είτε της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ή του Βουλγαρικού κράτους.  Όμως και στις περιόδους κυριαρχίας των πόλεων από τους Βουλγάρους διατηρήθηκαν οι πολιτικές και διοικητικές βυζαντινές δομές τους, καθώς και ο πνευματικός προσανατολισμός τους προς την Κωνσταντινούπολη.  Παράλληλα οι πόλεις αυτές αποτελούσαν τις πύλες εξόδου της ενδοχώρας προς τη θάλασσα και εξασφάλιζαν την εμπορική διάθεση και διακίνηση των προϊόντων της ως τις αρχές του 20ου αι.

Οι εικόνες που παρουσιάστηκαν στην έκθεση χρονολογούνται από τον 11ο – 12ο αι. ως το 1873.  Τα εικονογραφικά και τεχνοτροπικά στοιχεία τους και τα προσωνύμια των ιερών προσώπων που απεικονίζουν, αποκαλύπτουν τις επιρροές τους από την τέχνη της Κωνσταντινούπολης και τα κυρίαρχα ρεύματα της μεταβυζαντινής ζωγραφικής.  Παράλληλα οι σημαντικές πληροφορίες που αντλούνται από τις επιγραφές των εικόνων μιλούν για την ταυτότητα των δωρητών και των ζωγράφων και για τις κοινωνίες από τις οποίες προέρχονται.

Τον διαφωτιστικό κατάλογο της έκθεσης υπογράφουν έγκριτοι Έλληνες και Βούλγαροι ακαδημαϊκοί  και ιστορικοί της τέχνης. Η έκδοση του καταλόγου πραγματοποιήθηκε με γενναιόδωρη χορηγία του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη και τη συνδρομή του Ε.Κ.Β.Μ.Μ. και των εκδόσεων ΚΑΠΟΝ.